BROŃCZYN

 
Dwór w Brończynie przed 1939 r.

Dwór w Brończynie położony jest nieopodal drogi z Błaszek do Ostrzeszowa. W 1319 roku wieś była własnością Filipa z rodu Zarębów, później własnością Kościoła. W roku 1509 kapituła poznańska dokonała sprzedaży Brończyna Stanisławowi Chołdonowskiemu (Kłodowskiemu). W 1605 roku właścicielem został Falibowski, w 1662 roku Jan Wawrowski, potem Jan Niewiarowski podczaszy kaliski. W 1688 r. córka Jana – Anna, żona Pawła Ciszewskiego sprzedała Brończyn Piotrowi Mycielskiemu. W dziesięć lat później majątek przeszedł w ręce Adama Radońskiego, podwojewodziego kaliskiego, burgrabiego grodzkiego wieluńskiego. W drugiej połowie XVIII wieku właścicielem wsi został Piotr Łubieński, którego sukcesorzy sprzedali Brończyn gen. Józefowi Lipskiemu. Po przymusowym wywłaszczeniu spadkobierców Lipskiego (jednym z zastawnych właścicieli tych dóbr był Stanisław Bogusławski h. Ostoja – potomek w 6 pokoleniu Urszuli Lipskiej, mąż Urszuli Załuskowskiej), na publicznej licytacji 29 maja/10 czerwca 1840 roku, Brończyn kupił Jakub Stożek vel Stożkowski. Nowy właściciel wydzielił część majątku na folwark, który nazwał Stożków. Po śmierci J. Stożka, na mocy testamentu właścicielem Brończyna został jego syn Tomasz Stożkowski, który w 1852 roku sprzedał majątek Porębińskim, a ci z kolei w 1858 roku Józefowi i Anieli Kęszyckim. W 1872 roku Brończyn zakupił za sumę 76 tys. rubli Józef Ildefons Grodzicki, który posiadał te dobra do 1879 roku, (do czasu rozliczeń majątkowych z siostrą Nepomuceną Węgierską). Na mocy ugody zawartej 9/21 czerwca 1879 roku Brończyn przeszedł na własność Nepomuceny Węgierskiej. Węgierscy byli właścicielami Brończyna do września 1939 roku. Po II wojnie światowej majątek został rozparcelowany a we dworze umieszczono  szkołę podstawową. Dziś dwór niezbyt przypomina dawną rezydencję – przeprowadzane remonty pozwoliły budynkowi przetrwać, ale zatarły to, co stanowiło o jego uroku. W otoczeniu zachował się park z pięknym drzewostanem i kaplicą, która została zbudowana w 1750 roku przez rodzinę Lipskich.

 Opisał Rafał Marian Bogusławski h. Ostoja

Powrót