RODZINA
JANOTÓW BZOWSKICH

Nazwisko Janotów Bzowskich nie składa się w swym pierwszym członie (Janota) z nazwy herbu lub przydomku i z właściwego nazwiska (Bzowski), lecz jest prastarym nazwaniem Rodu Janotów, którego początki giną w zamierzchłej przeszłości. "Janotowie" prawdopodobnie pochodzili od jakiegoś protoplasty imieniem Jan, którego synów zwano Janocicami lub Janotami, jako pochodzącymi od Jana.
Najdawniejsze dane bibliograficzne o Janotach Bzowskich pochodzą z roku 1388 i zawarte są w dawnych "Rokach nadwornych i królewskich od r.1388 do roku 1529." Jak większość dokumentów rodowych znajdują się one w Bibliotece Polskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, pod nr.rej.13/78. Jak podaje to nr.1 bezprecedensowego wydawnictwa rodowego p.t. "Łącznik Rodzinny" nr 1 ze stycznia 1937r :

"Już w końcu XIV i w ciągu XV wieku byli Janotowie Bzowscy bardzo licznie rozrodzeni. Dla odróżnienia między sobą przyjmowali różne przydomki i herby mimo, że wszyscy pochodzili z jednego gniazda. I tak używali Bzowscy herbów : Kucza, Pilawa, Turzyna, Ostoja i Nowina."
Od wczesnego średniowiecza do końca XVII wieku wskutek licznych wojen, najazdów i rebelii na wschodzie Rezczypospolitej wyginęła lub wymarła większość rodziny. Herbarz Dunczewskiego z roku 1757, na str. 113 podaje, że Józef Felicjan Janota Bzowski - żyjący wówczas - jest synem Aleksandra ożenionego z Marceliny Gawrońskiej herbu Świnka. Był on wówczas jedynym potomkiem Rodu płci męskiej i od niego rozrodziła się cała następująca po nim Rodzina. Po śmierci Aleksandra Janoty Bzowskiego, wdowa po nim wyszła za mąż za Michała Stadnickiego, Wojskiego Sądeckiego. Wychowując się w rodzinie matkl zapewne przez niedopatrzenie lub podobieństwo herbów, jako dorosły zaczął używać jednego z herbów rodzinnych, a mianowicie herbu Nowina. Wiele wcześniej żyjących gałęzi rodu Janotów Bzowskich używało "przydomków" jak: Szop, Stachniewicz, Wojsza i Panek. Gałęzie rodziny inne niż Janotowie wygasły przed końcem XVIII wieku. (Patrz odpis ze starych akt na końcu niniejszej strony).
Za sprawą Matki Józefa Felicjana JB, która w kolejnym ożenku została żoną hr. Stadnickiego, przez następne dwa wieki Janotowie Bzowscy jeszcze trzy razy wstępowali w związki małżeńskie z rodziną Stadnickich.

Wspomniany Józef Felicjan Janota Bzowski, urodzony w 1704 roku po piastowaniu kilku urzędów na dworze królewskim został mianowany burgrabią zamku wawelskiego w Krakowie oraz uzyskał tytuł "Pana Krakowa" sprawując nadzór z ramienia Króla nad Radą miejską tego miasta. Po śmierci w roku 1769, kolejnym burgrabią Wawelu został w roku 1775 (do 1785) jego brat Hiacynt (Jacek) Janota Bzowski, jednocześnie marszałek koła szlacheckiego stanu rycerskiego oraz kawaler Orderu Św. Stanisława. Po nim, trzecim z kolei burgrabią Wawelu, już do czasów Wolnego Miasta Krakowa został Jan Janota Bzowski. 

Józef Felicjan miał sześciu synów i dwie córki, Synowie to:
Aleksander 1748 - 1803
Hiacynt (Jacek) - 1750- 1808
Jan - 1749 - 1800
Stanisław - 1756 - 1817
Antoni - 1752 - 1795
Dwie córki to - Petronela, ur. 1750, zamężna za hr. Maksymilianem Zborowskim, oraz Konstancja, ur.1747 za hr. Adamem Potockim. W Polsce porozbiorowej tylko potomkowie Stanisława mieszkali w zaborze rosyjskim, a przede wszystkim w woj. kieleckim i lubelskim, także na terenach obecnej Białorusi w pobliżu Wołkowyska. Potomkowie pozostałych synów Józefa Felicjana mieli swoje dobra w Małopolsce, głównie w woj. krakowskim, obecnym nowosądeckim i na Podolu. Potomkowie Stanisława Janoty Bzowskiego, ożenionego z Julią hr. Zborowską rozrodzili się w liczną gałąź rodziny. Wnuk Stanisława, Stefan JB ożeniony z Emilią hr. Hempel, ziemianin z woj. kieleckiego i lubelskiego i zarazem dziadek autora niniejszej "strony" brał udział w Powstaniu 1863 roku ma czele stworzonego przez siebie oddziału jazdy, uzbrojonego własnym kosztem w nowoczesną (na owe czasy) broń. Jego oddział wchodził w skład zgrupowania dowodzonego przez włoskiego pułkownika Nullo. Nie zachowały się do naszych czasów oryginalne portrety rodzinne, przedstawiające protoplastów Rodu. Mamy natomiast parę rekonstrukcji komputerowych z bardzo zniszczonych i złych technicznie fotografii tychże, wykonanych przed II-wojną świataową i reprodukowanych w paru numerach bezprecedensowego wydawnictwa o nazwie "Łącznik Rodzinny Janotów Bzowskich herbu Nowina". Ostatnio doszło też kilka zdjęć z XIX wieku, reprodukowanych przy końcu naszej strony, w rozdziale "Ze starych dokumentów rodowych"
Prezentujemy poniżej dwie rekonstrukcje portretów: Hiacynta Janotę Bzowskiego (z lewej), syna naszego wspólnego przodka Józefa Felicjana JB i jego syna, Kazimierza JB (po prawej), w mundurze kapitana armii Księstwa Warszawskiego, adiutanta Księcia Józefa Poniatowskiego.

4.jpg
Hiacynt Janota Bzowski
5.jpg
Kazimierz JB

42.jpg
Kościół w Lipnicy Murowanej
Do dni dzisiejszych zachował się zabytek, kościół pod wezwaniem św.Andrzeja Boboli, zbudowany w XIV wielu we wsi Lipnica Murowana w powiecie bocheńskim w Małopolsce. Wieś ta od 1828 roku należała do Kazimierza Janoty Bzowskiego, syna Hiacynta, pokazanego powyżej na zdjęciu z portretu. Po kilkunastu latach posiadania została odstąpiona rodzinie Ledóchowskich. Kościół ten został wpisany na listę światowych zabytków kultury.

Do czasów Józefa Felicjana JB, Janotowie Bzowscy używali głównie herbu OSTOJA. Jeszcze w połowie XIX wieku spotykało się Janotów Bzowskich, używających tego herbu, później jednak wszyscy Janotowie Bzowscy przeszli na herb Nowina. Prezentowany poniżej wizerunek barwny jest oparty o rysunek herbu NOWINA, zawarty w wersji czarno/białej w czwartym numerze "ŁĄCZNIKA RODZINNEGO", jedynego jaki ukazał się po II wojnie, w r.1978 w Londynie, za sprawą Jana Janoty Bzowskiego i Jego żony, Kazimiery z Miarów.

14.jpg
Herb Nowina


6.jpg
Jan Janota Bzowski 1910-2001

 

Urodzony w roku 1910 Jan Janota Bzowski, mieszkający stale w Londynie był jednym z najstarszych wiekiem Janotów Bzowskich. Zmarł wiosną 2001 roku i został pochowany na cmentarzu przy kościele św.Katarzyny na Służewie w Warszawie. Jego pogrzeb stał się nieplanowanym spotkaniem wielu dziesiątków członków rodziny Janotów Bzowskich nie tylko z Polski.


43.jpg
O.Abraham

W historii rodu Janotów Bzowskich wyróżnił się Stanisław Bzowski herbu Ostoja. Żył on w latach 1567 do 1637. Był zakonnikiem, założycielem zakonu Dominikanów w Polsce, fundatorem kościoła św. Jacka w Warszawie na Nowym Mieście. Po studiach teologicznych na uniwersytecie Jagiellońskim studiował również w Mediolanie i w Bolonii we Włoszech. W historii zapisał się jako O. Abraham (imię zakonne). Był wikariuszem generalnym zakonu Dominikanów w Polsce urzędującym we Wrocławiu. Obecnie w przedsionku kościoła pod wezwaniem św. Jacka w Warszawie przy ul. Freta znajduje się Jego portret i historia założenia tego kościoła.
Na skutek konfliktu z ewangelikami we Wrocławiu został odwołany do Watykanu gdzie mieszkał do końca życia. Zasłynął tam jako historyk-kronikarz, szczególnie dziejów ówczesnego papieża Pawła V. Do dziś jego zapiski z tamtych czasów cytowane są przez historyków i badaczy zasobów biblioteki watykańskiej.

Wśród wyróżniajacych się członków kościoła katolickiego z rodziny Janotów
Bzowskich było kilku księży - jezuitów, oraz zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia (Szarytek). Była to Wanda (ur.1887, zm.1937) córka Stefana Janoty Bzowskiego i Emilii z hr. Hemplów. Jako siostra zakonna pod imieniem siostry Emilii doszła do najwyższej godności zostając Wizytatorką Zakonu, funkcji równorzędnej z przewodnictwem nad wszystkimi Zgromadzeniami tego zakonu w Polsce.

Po kataklizmach wojennych i reformie rolnej z 1945 r. w posiadaniu rodziny pozostało bardzo mało pamiątek. Nieznanymi drogami trafił do Galerii Portretu przy pałacu w Wilanawie portret trumienny Stanisława Woyszy ze Bzowa, z XVII wieku. Gałąź Woyszów Janotów Bzowskich wygasła z końcem XVII wieku, tak więc jest to jeden z ostatnich jej przedstawicieli.

255.jpg
Stanisław Woysza ze Bzowa
Podstoli Smoleński 1677


Wszyscy Janotowie Bzowscy rodowód swój wywodzą ze wsi Bzów, położonej w dawnym powiecie lelowskim, obecnie w pobliżu stacji kolejowej Zawiercie na Śląsku. Przez wieki Bzów należał do tej rodziny, później jednak przeszedł w obce ręce. Po drugiej wojnie światowej ze dworu w Bzowie pozostały nędzne resztki... Pokazujemy tu zdjęcie wykonane parę lat temu...

26.jpg
BZÓW, resztka dworu

27.jpg
BZÓW -resztki czworaków


Do wybitnych postaci końca XIX i do połowy XX wieku należał Józef Janota Bzowski, ur. w 1874r., zmarły w 1945r. Był ziemianinem, właścicielem majątku Bobrowniki w województwie kieleckim. W jego posiadaniu znajdowało się prawdziwe archiwum wszelkiego rodzaju dokumentów Rodziny zarówno z czasów najstarszych jak i późniejszych. Z inicjatywy Stanisława Janoty Bzowskiego zainicjowano w roku 1923 założenie Związku Rodowego Janotów Bzowskich herbu Nowina. Józef JB został jednym z członków jego Zarządu. Z jego inicjatywy rozpoczęto od roku 1937 wydawanie bezprecedensowego dotychczas wydawnictwa, a mianowicie "Łącznika Rodzinnego Janotów Bzowskich herbu Nowina". W zamyśle miał się on ukazywać raz do roku a poświęcony był wyłącznie sprawom tej jednej rodziny. Józef JB został jego redaktorem naczelnym. Pierwszy numer ukazał się w styczniu 1937 roku, dwa następne w roku 1938 i 1939. Wybuch wojny spowodował, iż te egzemplarze "Łącznika", które nie były jeszcze rozprowadzone i pozostawały w redakcji spalono natychmiast z obawy przed przedostaniem się ich w ręce okupanta, gdyż zawierały wszystkie aktualne adresy członków Rodziny.
Po wojnie nie było celu ani możności wznowienia wydawnictwa. Dopiero w roku 1978 - jak wspomnieliśmy powyżej - został wydany w Londynie czwarty kolejny numer "Łącznika". Poniżej prezentujemy zdjęcie Józefa Janoty Bzowskiego z lat przedwojennych oraz okładkę pierwszego numeru z roku 1937.

40.jpg
Józef Janota Bzowski
1874 - 1945

41.jpg
Pierwszy Numer
z roku 1937


 

ZE STARYCH DOKUMENTÓW RODOWYCH

Sięgając do archiwów rodzinnych warto wspomnieć, iż istniała również inna rodzina Bzowskich, pisząca się "Stachniewiczowie Bzowscy" zamieszkała w powiecie łukowskim, w ziemi lubelskiej. Mówią o tym nieliczne dokumenty, będące przed II wojną światową w posiadaniu Redakcji "Łącznika Rodzinnego". Cytujemy tu, zachowując oryginalną pisownię, za nr.3 ww. wydawnictwa, str.19=: "Akta Ziemskie Proszowskie"
(rok) 1571. Stanisław Bzowski z Podlasza (de Podliasze) ziemi lubelskiej powiatu łukowskiego Magdalenie córce Piotra Cieszkowskiego małżonce swojej 1.000 wiana i tyleż posagu zapisuje. (Ks.15)

(rok)1591 Melchior Bzowski, syn Jana Bzowskiego alias Stachniewicza Janowi Stachniewicz Bzowskiemu synowi niegdy Stanisława Bzowskiego Stachniewicz zwanego, bratankowi swemu (nepoti ez frater suo germano) dobra swoje mianowicie całe części dziedziczne we wsi Bzowie w województwie lubelskim powiecie łukowskim położonej, które po niegdy Łukaszu Bzowskim Stachniewiczu bezpotomnie zeszłym, bracie swoim rodzonym odziedziczył odstępuje (dat et donat cum intramissione) z warunkiem, aby części te od zastawu Piotra Bzowskiego Szopa zwanego wykupił (eliberare de obligatione nobilis Petri Bzowski quam habet sibi serventem a praedico Melchiore).
Ks.19, fol 1 i Ks.26 fol.2

1755.jpg
Józefa Bzowska

Unikalne zdjęcie z XIX wieku przedstawia p. Józefę Janota Bzowską z domu hr. Stadnicką, żonę Aleksandra Janoty Bzowskiego wnuka wspomnianego powyżej Hiacynta Janoty Bzowskiego, burgrabiego krakowskiego, wraz z mężem i dziećmi. Zdjęcie datowane jest na rok około 1870. Tego rodzaju dawne fotografie należą do bardzo rzadkich pamiątek.


Na starym zdjęciu (poniżej) tym razem prawdopodobnie fotografii starego portretu widzimy Aleksandra JB, (1930-1881) wnuka Hiacynta Janoty Bzowskiego. Podobne zdjęcia w tonacji brązowawej wykonywane były inną techniką niż poźniejsze zdjęcia czarno/białe .

1777.jpg
Aleksander Janota Bzowski


1766.jpg
Dwór w Drogini

Stary dwór w Drogini, powiat Myślenice. Należał do potomków Hiacynta Janoty Bzowskiego. Ostatnim właścicielem był Kazimierz Janota Bzowski Zdjęcie wykonane przed II -gą wojną światową.


Stronę wykonał: Kazimierz Bzowski
28.3.2002
KONTAKT: janota-bzowski@tlen.pl