Sieradz - cmentarz parafialny (przy ul. Wojska Polskiego i Bazylika)
Na sieradzkim cmentarzu zachowała się spora liczba szlacheckich pochówków. Pierwsze szlacheckie pamiątki spotkać można w murze cmentarnym od strony ul. Cypriana Bazylika. Umieszczono tu m.in. marmurową tablicę z rytym konturowo herbem Śreniawa. Epitafium poświęcono zmarłemu w Sieradzu Witoldowi Oraczewskiemu (l. 34, † 26 VII 1909).
Obok znalazła się tablica Walentego Gryf - Papiewskiego (l. 60, † 13 IV 1894) - obywatela ziemskiego.
Na tej samej ścianie upamiętniono zmarłego w Kaliszu właściciela dóbr Dąbrówka Sieradzka, Leopolda Strzeszewskiego († 29 XI 1893).
Ostatnim szlacheckim epitafium w tym fragmencie cmentarnego muru jest płyta pamięci Ignacego Zadora - Ciesielskiego (l. 78, † 25 II 1902).
W drugiej alei, licząc od ul. Bazylika znajduje się niewielki pomniczek z piaskowca z neogotyckim epitafium. Całość wykonała firma P. Bogusławskiego ze Zduńskiej Woli. Pochowano tu obywatela ziemskiego Ignacego Raźniewskiego (l. 90, † 12 II 1908).
Obok usytuowany jest bezstylowy grobowiec Raźniewskich. Pochowano tu:
Kilkanaście metrów w stronę ul. Wojska Polskiego, po przeciwnej stronie alei znajduje się secesyjny pomnik z piaskowca. Rustykalną podstawę wieńczy postać kobiety opartej o krzyż. Pochowano tu obywatela ziemskiego Juliana Wituskiego (l. 40, † 14 IV 1872), a także Zofię z Borowskich Kołdowską (l. 68, † 14 IV 1873), dziesięciomiesięczną Annę Wituską († 19 V 1879) i dziesięciomiesięcznego Jana Franckiego († 10 XII 1878).
Po prawej stronie alei głównej, obok placu przed kościołem cmentarnym zlokalizowano kilka pochówków szlacheckich. Obok bramy wymurowano grobowiec dla rodziny Pomian - Dziembowskich. Niestety bez żadnych epitafiów.
Za nim natomiast, w innym grobowcu, pochowano byłego sędziego Włodzimierza Stokowskiego herbu Jelita (l. 64, † 4 XII 1897), Cecylię z Orzechowskich Olendzką († 15 VIII 1883), Stanisławę z Olendzkich Stokowską († 14 VII 1889), Marię Stokowską (11 III 1975 - 14 X 1890) oraz adiunkta powiatu sieradzkiego, Mikołaja Olędzkiego (l. 53, † 21 XII 1846).
Nieco dalej znajduje się metalowy krzyż na piaskowcowej podstawie z żeliwnym epitafium poświęconym Edwardowi Nałęcz - Raczyńskiemu (l. 48, † 14 IV 1872) i Elodii Raczyńskiej.
Kilkadziesiąt metrów za kościołem cmentarnym, po lewej stronie alei głównej, ułożona jest potężna płyta z piaskowca z wypukłorzeźbionym herbem Tępa Podkowa z hełmem i klejnotem. Pochowano tu byłego porucznika napoleońskiego i byłego dziedzica dóbr Balin, Andrzeja Ksawerego Gierałtowskiego (l. 90, † 17 XII 1881). Kilka metrów wcześniej, pod podobną płytą z identycznym herbem pochowano Wiktora Bolesława Gierałtowskiego (6 III 1831 - 1 IV 1872).
Herb
Tępa Podkowa |
 Płyta nagrobna |
Idąc w stronę końca cmentarza (w kierunku linii kolejowej) napotkać można pomnik słynnego paryskiego fryzjera Antoine'a Antoniego Cierplikowskiego. Na wprost niego, pod prostym obeliskiem spoczęli :
 |
|
Wchodząc na cmentarz bramą główną widzimy po lewej stronie pomnik-grobowiec z trzema płytami. Pierwsza, żeliwna poświęcona jest Marii z Nowakowiczów Kryszce (4 IX 1843 - 8 III 1866), z lewej strony budowli umieszczono marmurową tablicę z napisem: Tu spoczywają śmiertelne szczątki rodziny Prus - Chudzińskich fundatorów kaplicy Pana Jezusa przy kolegiacie w 1653, przeniesione z podziemi kaplicy w 1958 r. Z tyłu pomnika zamontowano ostatnie epitafium poświęcone zamordowanemu w Dachau księdzu Władysławowi Wilczyńskiemu, Antoniemu Pawłowskiemu, Bolesławowi, Eleonorze i Kazimierzu Wilczyńskim.
Za pomnikiem Kryszki, Chudzińskich i Wilczyńskich pochowano w bezstylowym grobowcu Ignacego Zadora - Ciesielskiego (l. 72, † 26 II 1892), Karolinę Ciesielską († 6 X 1893), Katarzynę z Świdzińskich Pelizucką († 18 III 1865) i Adama Badowskiego († 26 IV 1865).
Ostatnie dwa interesujące grobowce znajdują się na placu za kościołem cmentarnym. W pierwszym z nich spoczął Władysław Leliwa - Czapski (27 VI 1881 - 29 V 1979) i Marian Czapski (l. 81, † 29 III 1993).
| Drugi grobowiec, z wielostopniowym
frontonem, architektonicznie stylizowany na barokową kapliczkę przydrożną zwieńczoną krzyżem z piaskowca liczy sobie około 5 metrów wysokości. Od frontu zamontowano marmurową tablicę pamięci Marii z Jarosińskich Strzeszewskiej (l. 64, † 25 IV 1890), o płytę oparto metalową tabliczkę trumienną Andrzeja Strzeszewskiego (l. 75, † 27 X 1976). Z prawej strony grobowca wmurowano epitafium Tadeusza Strzeszewskiego (1901, † 27 XI 1976) - ostatniego właściciela Dąbrówki Sieradzkiej, a z lewej strony umieszczono epitafium zmarłego w Kaliszu właściciela tejże Dąbrówki Sieradzkiej, Leopolda Strzeszewskiego († 29 XI 1893) (patrz wyżej). |
 |
Na cmentarzu pod współczesnymi pomnikami spoczęli także:
Antonina z Wieczorków Korwin-Michalska (l. 36 ? - † 1932 ?)
Renata Zaleska z hrabiów Marasse (1884-1948) - żona lekarza
Marek Prawdzic Zaleski (1886-1955) - doktor medycyny, urodzony w Jakimowicach na Wołyniu
Zbigniew Kazimierz Lew-Starowicz
(1896-1971)
Adamina Lew-Starowicz (1901-1999)
Maur Sulimir Lew-Starowicz (1932-1992).
Pod współczesnym pomnikiem z lastryko pochowano:
 |
Władysława Tomasza Łada
– Smarzyńskiego |
W przebudowanym z cerkwi prawosławnej grobowcu księży kolegiaty sieradzkiej pochowano księdza Walerego Pogorzelskiego herbu Krzywda – tajnego szambelana Jego Świątobliwości, kanonika Kapituły Kaliskiej i proboszcza sieradzkiego (1870 – 1941).
Po drugiej stronie linii
kolejowej, przy której znajduje się cmentarz, kilkaset metrów od nekropolii,
znajduje się niewielki kościółek NMP Królowej Polski przy ul A. Mickiewicza.
W jego prezbiterium wmurowano płytę pamiątkową poświęconą spoczywającemu w
podziemiach świątyni:
Ks. Aleksandrowi Brzezińskiemu
ur. 12 marca 1878 roku
w majątku rodzinnym w Dzierlinie koło Sieradza
† 20 czerwca 1941 roku
w sieradzkim szpitalu
po ciężkim pobiciu przez okupanta niemieckiego
Redaktorowi i wydawcy „Ziemi Sieradzkiej”
właścicielowi Zakładów Graficznych
i fundatorowi kościoła NMP Królowej Polski
Płytę ufundował w 61 rocznicę śmierci ks.
Brzezińskiego wnuk siostry Zofii Brzezińskiej – Czapskiej.
uzupełnienie: 7.06.2006
