|
Muzeum Tradycji
Szlacheckiej
w Waplewie Wielkim
Konferencja
Naukowa
„Waplewo. Dziedzictwo odzyskane".
30 listopada 2007 w Pałacu Sierakowskich w Waplewie Wielkim, siedzibie
Muzeum Tradycji Szlacheckiej, Pomorskiego Ośrodka Kontaktów z Polonią
odbyła się zapowiadana od dawna konferencja naukowa pt. „Waplewo.
Dziedzictwo Odzyskane”.
Celem spotkania naukowego
było rozpoczęcie działalności badawczej nowego oddziału gdańskiego
Muzeum oraz poszerzenie wiedzy na temat miejsca w sposób szczególny
zapisanego w historii Pomorza jego zabytków oraz zgromadzonej w
tamtejszym pałacu a zrabowanej przez nazistów kolekcji sztuki.
Na wstępie, po powitaniu
zebranych przez kierownika placówki Pana Andrzeja Trzeciaka oraz
wicedyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku Panią Czesławę Betlejewską
miała miejsce uroczystość podpisania deklaracji o współpracy pomiędzy
Muzeum Narodowym w Gdańsku i jego waplewskim Oddziałem, a Związkiem
Szlachty Polskiej, reprezentowanym przez Marcina Michała Wiszowatego –
Prezesa Związku, Marcina Forkiewicza – Sekretarza oraz Witolda
Forkiewicza i Waldemara
Malinowskiego – Członków Zarządu.
Swój podpis na dokumencie
złożył także gość honorowy spotkania - Pani Izabella
Sierakowska-Tomaszewska.
Część naukową
zainaugurował dr Maciej Rydel, wybitny dokumentalista dworów polskich i
historii ziemiaństwa. W swoim referacie omówił on stan w jakim znajdują
się obecnie polskie dwory szlacheckie.
Spotkanie naukowe
poświęcone Waplewu podzielone zostało na trzy bloki:
W części „Waplewo –
miejsca, rody, ludzie” odczytany został referat prof. Grzegorza
Biłuńskiego (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski) poświęcony pruskiemu
nobilowi Wapilowi (Wapelowi) – założycielowi dóbr, od którego
miejscowość przyjęła swoja nazwę. Paweł Kawiński (Uniwersytet Gdański)
przybliżył Waplewo jako zaplecze własnościowo-osadnicze w średniowieczu.
Magdalena Kosińska (Uniwersytet Gdański) omówiła działalność polityczną
rycerza pruskiego Segenenda von Wapels (Zygmunta z Waplewa),
współorganizatora Związku Pruskiego, a Marzena Zawisza poświęciła swoje
wystąpienie ostatniemu przedwojennemu właścicielowi majątku Stanisławowi
Sierakowskiemu, zamordowanemu przez hitlerowców w 1939 r.
Tematem drugiej części
był „Pałac i park w Waplewie”. Prelegentami byli Andrzej
Kikut (Pałac w Waplewie Wielkim na tle architektury eklektycznej w
Polsce), Magdalena Olszewska (Muzeum Narodowe w Gdańsku – "Park
waplewski w kontekście polskiej myśli ogrodowej oraz jej realizacji w
XVIII i XIX w.") oraz Barbara Furmanik (Krajowy Ośrodek Badań i
Dokumentacji Zabytków w Warszawie – "Park w Waplewie Wielkim – wyniki
badań terenowych oraz wstępne wnioski konserwatorskie do projektu
rewaloryzacji parku".)
Część trzecia, „Waplewska
kolekcja sztuki”, poświecona została w całości unikatowemu,
rozproszonemu przez Niemców zbiorowi dzieł sztuki i bibliotece należącej
do hr. Sierakowskich. Nowymi ustaleniami na temat zawartości zaginionej
kolekcji oraz ich wojennych i powojennych losów zajęła się swoim
referacie Dobromiła Rzyska-Laube (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w
Toruniu). O obrazach artystów gdańskich w kolekcji waplewskiej mówiła
Małgorzata Paszylka-Glaza (Muzeum Narodowe w Gdańsku). Antoni Romuald
Chodyński (Muzeum Zamkowe w Malborku) omówił zbiory militariów w dworach
ziemi sztumskiej i chełmińskiej, kładąc szczególny nacisk na znaną w
swoim czasie zbrojownię waplewską. Krystyna Świerkosz (Biblioteka
Gdańska Polskiej Akademii Nauk) opowiedziała o poszukiwaniach elementów
księgozbioru waplewskiego w zbiorach Gdańskiej Biblioteki PAN. O
zbiorach waplewskich w świetle niemieckiej korespondencji wymienianej
pomiędzy dyrektorem gdańskiego Stadt Museum Willi Drostem, a hrabiną
Heleną Sierakowską mówiła Helena Kowalska (Muzeum Narodowe w Gdańsku), a
nad preferencjami kolekcjonerskimi Sierakowskich zastanawiała się dr
Beata Purc-Stepniak (Muzeum Narodowe w Gdańsku). Niektóre obrazy szkół
europejskich pochodzące z kolekcji waplewskiej, a znajdujące się w
zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku omówiła Alicja Andrzejewska-Zając
(Muzeum Narodowe w Gdańsku).
Dopełnieniem spotkania
naukowego była otwarta w przerwie obrad wystawa fotograficzna poświęcona
Waplewu, będąca próbą zdokumentowania dnia dzisiejszego zespołu
pałacowo-parkowego w Waplewie i jego naturalnego otoczenia. Wystawa
powstała jako efekt kilku plenerów fotograficznych, w których udział
wzięli fotograficy ze Studenckiej Agencji Fotograficznej, działającej
przy Akademickim Centrum Kultury Uniwersytetu Gdańskiego oraz słuchacze
Studium Fotografii Artystycznej z Gdańska.
Sesji towarzyszyły liczne
akcje dodatkowe, przygotowane przez nauczycieli i uczniów z Publicznego
Gimnazjum w Starym Targu. Efektem zainteresowania młodzieży zabytkami z
obszaru gminy Stary Targ stała się kolejna wystawa fotograficzna
zaprezentowana w sieni Pałacu Sierakowskich oraz dwie prezentacje
multimedialne. Zaprezentowana została także po raz pierwszy kamienna
tablica upamiętniająca rozejm polsko – szwedzki w Starym Targu z 1629 r.
Podczas przerwy zagrał zespół Zagan-Acoustic z Gdańska.
Andrzej Trzeciak
11 lutego 2008
Pani Izabela hr. Sierakowska-Tomaszewska
Przedstawiciele Związku Szlachty Polskiej.
Od lewej: p. Marcin M. Wiszowaty (Prezes), p. Marcin W. Forkiewicz
(Sekretarz),
p. Waldemar Malinowski (Członek Zarządu Głównego)
Deklarację współpracy podpisuje p. Czesława
Betlejewska,
Wicedyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku.
Wymiana dokumentów: p. Andrzej Trzeciak (Kierownik
Muzeum Tradycji Szlacheckiej)
i p. Marcin M. Wiszowaty (Prezes Związku Szlachty Polskiej).
Pan dr Maciej Rydel
|